پل نويا ( مترجم : اسماعيل سعادت )
61
تفسير قرآنى و زبان عرفانى ( فارسى )
( مائده ، 112 تا 115 ) . در واقع ، قرآن خبرمىدهد كه روزى حواريان عيسى ( ع ) از او مائدهاى آسمانى مىخواهند تا دلشان آرام بگيرد و يقين كنند كه عيسى حقيقت را به آنها مىآموزد . نويسندهء نسخهء خطّى 8049 موزهء بريتانيا ، كه از پيروان مكتب كرامى است ، مىگويد : حواريان ممكن است به دو سبب درخواست مائدهء آسمانى كرده باشند ؛ يا به اين سبب كه مىخواستند « اين [ معجزه ] را از عيسى ببينند » ، همان گونه كه ابراهيم زنده شدن مردگان را خواست ببيند ؛ يا به اين سبب كه هنوز نديده بودند كه او مرده زنده مىكند و پرنده مىآفريند و معجزههاى ديگر از او سرمىزند . همين نويسنده مىگويد : اين نيز ممكن است كه چون عيسى به شاگردان خود خبر داد كه خدا آنها را برگزيده و به مقام رسولان فرستادهء خود بر كشيده است ، آنها از او خواستند تا « نشانه » اى از حقيقت سخن خود را به آنها ارائه دهد . مىبينيم كه تا چه اندازه معنى حركت مسيح تغيير يافتهاست ؛ در انجيلها ، عيسى از روى ترحم بر جمعيت گرسنه ، نانها را تكثيرمىكند ، ولى در اينجا مائدهء آسمانى به صورت حجّتى در برابر حواريان بهكار مىرود . از قول حسن بصرى آوردهاند كه : خدا وعدهمىدهد كه مائده را به شرط آن مىفرستد كه حواريان را ، اگر [ از آن پس ] به آن ايمان نياورند عذاب كند ، و آنها در پاسخ گفتند كه به مائده نيازى ندارند . اگر ما شرح اين واقعه را در تفسير مفسّران قديمتر دنبال كنيم ، مىبينيم كه اين مفسران در باب كيفيت اين مائده ، كه « خدا بر عيسى و شاگردانش نازل فرمود » ، آشكارا از مسيحيان استطلاع كردهاند . با اين همه ، و به رغم اين كوشش براى آگاهى از حقيقت واقعه ، تار و پود آن در بافت گزارش افسانهاى ، كه حتى با روايت قرآن مطابقت ندارد ، محو شده است . « 52 » قتاده حديثى نقل مىكند كه به موجب آن گويا پيغمبر ( ص ) فرموده است : مائده : ( خوان طعام ) پر از نان و گوشت فرو فرستاده شد . « 53 » در حقيقت ، حواريان از عيسى مائدهاى خواستند كه هرچه از آن بخورند تمامنشود . عيسى به آنها گفت : چنين خواهمكرد « 54 » و مائده نزد شما خواهد ماند ، به شرط آنكه چيزى از آن نرباييد و خيانت نكنيد . « 55 » ولى هنوز يك روز نگذشته بود كه آنها خيانت كردند و مائده را ربودند . ابن عباس صحنهاى از مقدمات نازل شدن مائده را توصيف مىكند : « عيسى به
--> ( 52 ) . به روايت قرآن ، عيسى نخست از قبول درخواست حواريان خوددارى مىكند ، در حالى كه به نوشتهء بعضى از مفسّران ، خود عيسى است كه طلب معجزه مىكند . ( 53 ) . بعدها گفته مىشود كه در سفره همهگونه غذايى بود بجز گوشت ! ( 54 ) . مىبينيم كه تا چه اندازه موضع منتسب به عيسى در حديث متفاوت با موضعى است كه قرآن به او نسبت مىدهد . ( 55 ) . به گزارش مربوط به مائده خاطرات ناشى از گزارش توراتى مربوط به « منّ » آميخته شده كه يهوديان مىبايست هيچ از آن براى روز بعد « نربايند » ( سفر خروج ، باب شانزدهم ، آيهء 4 به بعد ) .